Chủ nghĩa khắc kỷ và sự lựa chọn của Hercules

Uyển Thanh25/08/2022 12:00
Chủ nghĩa khắc kỷ và sự lựa chọn của Hercules

Zeno, người sáng lập chủ nghĩa Khắc kỷ, đã có cảm hứng theo đuổi triết học sau khi đọc cuốn sách thứ hai của Xenophon, cuốn Memorabilia (tạm dịch: Những sự kiện đáng nhớ), tập hợp các bài giảng của Socrates.

Lựa chọn của Hercules

Cuốn sách này mở đầu bằng một chương mà trong đó Socrates kể lại câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng của Prodicus, có tên “Lựa chọn của Hercules”. Các nhà Khắc kỷ, coi Hercules, người con trai vĩ đại nhất của thần Zeus, là một hình mẫu sáng chói thể hiện đức tính kỷ luật tự giác và đức tính chịu đựng mà một triết gia cần có. Bản thân Zeno có lẽ cũng được so sánh với Hercules. Chúng ta được biết rằng người nối nghiệp Zeno là Cleanthes cũng được phong là “Hercules thứ hai” nhờ tính tự chủ của mình. Câu chuyện này tượng trưng cho thách thức lớn lao của việc quyết định ta thật sự muốn trở thành ai trong đời, ta muốn sống kiểu nào, cũng như sự hứa hẹn của triết học và sức cám dỗ của cái xấu.

Khi Hercules còn trẻ đã từng ngồi giữa một ngã ba đường và suy ngẫm về tương lai, không biết nên chọn ngã rẽ nào thì thấy trước mặt xuất hiện hai nữ thần. Một nữ thần rất đẹp và quyến rũ tên là Hạnh phúc (Eudaimonia) hứa hẹn với Hercules rằng con đường của nàng sẽ “dễ dàng và dễ chịu nhất”, rằng có một lối tắt để đi tới hạnh phúc. Nàng tuyên bố rằng chàng có thể tránh được khó khăn gian khổ và hưởng thụ cuộc sống xa hoa vượt khỏi mọi ước mơ rồ dại nhất của con người, một cuộc sống như ông hoàng, được người khác phục dịch.

Nữ thần thứ hai tên là Aretê, một người phụ nữ khiêm nhường, ăn mặc xoàng xĩnh nhưng có một vẻ đẹp tự nhiên. Thật ngạc nhiên, nàng nói con đường của nàng đòi hỏi chàng phải làm việc vất vả, là con đường “dài và khó khăn”. Chàng sẽ phải đối diện với hiểm nguy, sẽ bị thử thách bởi nhiều gian khổ, có lẽ hơn bất kỳ người nào từng sống trên đời, chàng sẽ phải chịu đựng mất mát và đau khổ trên đường. “Các vị thần chẳng ban cho con người điều gì thật sự tốt đẹp và đáng ngưỡng mộ mà không đòi hỏi nỗ lực và làm việc”, Aretê nói.

Tuy nhiên, trên con đường này Hercules sẽ có cơ hội đối diện với mỗi tai ương bằng lòng can đảm và đức tính kỷ luật, chứng tỏ trí tuệ và sự công bằng dẫu hiểm nguy vô cùng. Chàng sẽ đạt được hạnh phúc đích thực bằng cách hoàn thiện tiềm năng trở thành một người hùng vốn có trong mình, và bằng cách thể hiện những hành động đáng ca ngợi và đáng kính của chàng.

Hercules đã chọn con đường của Aretê “Nữ thần Đức hạnh”, và không bị Kakia “Nữ thần Xấu xa” quyến rũ. Chàng liên tục đối diện với những hành hạ của nữ thần Hera và bị buộc phải thực hiện mười hai kỳ công, bao gồm giết chết quái vật Hydra và cuối cùng vào địa ngục để tay không bắt chó ba đầu Cerberus. Hercules đã chết trong đau đớn tột cùng, bị đầu độc bởi chiếc áo tẩm máu Hydra. Tuy nhiên, thần Zeus vô cùng cảm phục tâm hồn vĩ đại của Hercules và tôn chàng lên địa vị một vị thần bất tử.

Hạnh phúc đích thực xuất phát từ bên trong

Không biết việc đọc câu chuyện thần thoại đặc biệt này có gợi cảm hứng cho Zeno chuyển biến sang cuộc đời của một triết gia hay không, nhưng câu chuyện chắc chắn đã ảnh hưởng tới các thế hệ triết gia Khắc kỷ sau này. Họ coi đây là một phép ẩn dụ cho một cuộc sống tốt đẹp: Thà rằng đối diện với gian khổ, vượt qua chúng và từ đó tỏa sáng, còn hơn bám vào một cuộc sống dễ dàng và an nhàn khiến tâm hồn mình co lại và méo mó.

Cuốn sách này nói về chủ nghĩa Khắc kỷ như một nghệ thuật sống, xét về mặt triết học hay nghệ thuật đạt được hạnh phúc. Hạnh phúc không phải là từ mà người ta có xu hướng gắn với chủ nghĩa Khắc kỷ, vậy nên có thể nhiều người sẽ ngạc nhiên khi biết nó chính là sự hứa hẹn của triết học, là mục tiêu bao quát của toàn bộ hệ thống triết học này.

Như chúng ta đã thấy, eudaimonia là một từ đặc biệt khó dịch, mặc dù các triết gia cổ đại đều thống nhất rằng nó là mục tiêu của cuộc sống. Eudaimonia là Hạnh phúc hay sự viên mãn tối thượng mà con người có thể đạt được, là trạng thái cao quý, thậm chí có tính chất thánh thần. Ở đây, chúng ta sử dụng từ Hạnh phúc viết hoa, vì khi viết thường nó không phải là một từ đồng nghĩa hoàn hảo. Đôi khi chúng ta để nguyên không dịch, và vì vậy nó có đôi chút giống như từ nirvana (tiếng Phạn) trong kinh sách Phật giáo. Nirvana thật ra có thể coi là đồng nghĩa với eudaimonia, vì eudaimonia cũng mang ý nghĩa là trạng thái phấn khởi vô song của con người, nó là thành tựu cao nhất trong đời và là mục tiêu của mọi trường phái triết học.

Tuy nhiên, từ này không chỉ nói về cảm xúc, và chủ nghĩa Khắc kỷ khó có thể gọi là một trường phái triết học về “cảm giác tốt đẹp”. Theo truyền thống, nó được định nghĩa là tổng thể của mọi điều tốt, cần cho “cuộc đời tốt đẹp”, hay cần để “sống tốt”. Tuy nhiên, các nhà Khắc kỷ lại khăng khăng cho rằng một khi đã trải qua sự “chuyển hóa” triết học (epistrophê), chúng ta sẽ nhìn qua tấm gương mờ (tuphos) của các giá trị quy ước và biết cách xem eudaimonia hoàn toàn ngang hàng với một cuộc đời đức hạnh, vượt lên trên mọi may rủi bên ngoài.

Zeno cũng đã gọi đó là một cuộc sống trôi đi êm ả, một cuộc sống thanh bình và tự do mà một nhà Hiền triết lý tưởng đạt được. Đối với các nhà Khắc kỷ, là một người khôn ngoan và một người tốt là điều kiện cần và đủ để có một cuộc sống tốt nhất, tức đạt được eudaimonia, bất kể may rủi trong đời. Chúng ta có thể nói “Hạnh phúc đích thực xuất phát từ bên trong”, hay như Epictetus từng nói: “Nếu muốn bất kỳ sự tốt đẹp nào, hãy tìm trong chính bản thân mình”.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Muôn kiếp nhân sinh 2 - Alexander Đại Đế: 'Thành - Trụ - Hoại - Diệt'

Câu cuối đời của Alexander Đại Đế: “Thành - Trụ - Hoại - Diệt” đang diễn ra trên khắp thế giới đúng theo qui luật của vũ trụ.
2

Chỉ với trái tim yêu thương con người, 'Chân trần chí thép' mới có được những trang viết đẹp đến thế

Là một người viết, tôi học được ở ông cách khai thác tư liệu, cách nhìn con người ở sự thấu hiểu, khám phá thế giới nội tâm; để tìm ra nỗi đau và vẻ đẹp lấp lánh của con người, ẩn sâu trong bề bộn sự kiện, sự phủ mờ thời gian và sự chi phối của chính trị.
3

Bạn thật sự là ai? - 5 nhóm tính cách tác động sâu sắc tới cuộc đời của mỗi người

“Bạn thật sự là ai?” - Cuốn sách nhấn mạnh tầm quan trọng của tính cách trong việc định hình cuộc sống của mỗi người chúng ta, đồng thời giới thiệu về “bản tính thứ ba”, hay còn gọi là bản tính đặc trưng, hoàn toàn khác với bản tính sinh học và xã hội
4

Hành trình về phương Đông - Vũ trụ này là công trình của một đấng hóa công.

Người dân châu Á có một tinh thần tôn giáo rất mạnh, tôn sùng Thượng đế quá nhiệt thành. Họ đâu hiểu rằng người Âu vốn có óc hoài nghi, thường thay thế cái đức tin đơn giản bằng cái lý trí phức tạp.
5

Hành trình về phương Đông - Lịch sử phương Tây đã khác nếu Alexander sống thêm ít năm nữa

Trong lịch sử cổ chí kim trước giờ, những kẻ gây nên cái chết cho hàng trăm ngàn người đều nhận được kết cục nhân quả bi thảm.

‘Chủ nghĩa Khắc kỷ’ - Sống thanh thản nhờ biết bỏ qua những điều ‘không quan trọng’

Những năm gần đây, Khắc kỷ dường như trở thành chủ nghĩa hoàn hảo và được ưa chuộng.

Chủ nghĩa khắc kỷ - 5 điều liên quan tới 'Ôm' mà có thể bạn chưa biết

Ôm thực chất là hành động bày tỏ cảm xúc và tình cảm, và con người bắt đầu ôm từ cách đây 6.000 năm.

17 tố chất thiết yếu của Team Player - Thử thách chưa bao giờ là một vấn đề với huyền thoại âm nhạc Quincy Jones

Bạn bè gọi ông là Q, một huyền thoại trong ngành công nghiệp giải trí. Ông đã cùng làm việc với những tên tuổi nổi tiếng nhất trong ngành giải trí, mở màn cho một kỷ nguyên nhạc bebop.

Trở về từ cõi sáng - Nơi không có sự đau khổ nào có thể chạm đến họ được

Điều chúng ta cần biết là những người mà ta cho rằng đã chết, thực ra không hề chết, không hề xa lìa chúng ta.

5 điểm chết trong Teamwork - Kathryn người phụ nữ có sức lôi cuốn kỳ lạ của Tập đoàn DecisionTech

Chỉ có một người cho rằng Kathryn chính là lựa chọn đúng đắn cho vị trí tổng giám đốc điều hành của Tập đoàn DecisionTech. May mắn cho Kathryn, người đó chính là Chủ tịch Hội đồng quản trị của DecisionTech.

Yêu - Osho: Nghệ thuật của sự cô độc - Bạn đang cô độc tức là bạn đang hạnh phúc

Chúng ta đang sống ở trong cái xã hội mà xung quanh có hàng trăm ngàn phương tiện mua vui và đầy tiện nghi, gần 8 tỉ người chen chúc nhau trên mảnh đất chật hẹp này nhưng người ta vẫn luôn tự nhận mình cô đơn.

Thế giới trong bạn - Lĩnh hội ngay những tư tưởng đắt giá của Krishnamutri

Thế giới trong bạn - Sống mà không tự biết mình là đau khổ: Tự biết mình bằng cách nào và tự nhận thức như thế nào là sâu sắc?

Hiểu - Osho: Bạn có hạnh phúc không?

Tôi thực sự là một người rất hạnh phúc. Tôi đã học cách chấp nhận bản thân mình. Hơn nữa, tôi đang tận hưởng từng khoảnh khắc của cuộc đời tôi mặc dù còn rất nhiều hạn chế.

Những trang văn truyền cảm hứng sống của thầy Nguyễn Ngọc Ký

Phong cách sống - Hiểu Nhân - 29/09/2022 15:00
Trong "Tôi đi học", thầy Nguyễn Ngọc Ký kể chuyện dùng chân quặp bút chì tập viết, bị chuột rút co quắp nhưng không bỏ cuộc.

Vĩnh biệt thầy Nguyễn Ngọc Ký, một người điềm tĩnh

Phong cách sống - Nguyễn Bích Lan - 29/09/2022 13:30
Tôi nghe và đọc về nhà giáo Nguyễn Ngọc Ký từ khi tôi còn bé.

Tôi đi học – Tác phẩm để đời của thầy Nguyễn Ngọc Ký

Phong cách sống - NV - 29/09/2022 11:20
Biến cố vào năm 4 tuổi, khiến đôi tay “như hai cục thịt lủng lẳng” lại là một sự khởi đầu cho một cuộc đời mới. Đó cũng là lý do để có tự truyện Tôi đi học, được xem là cuốn sách để đời của Nguyễn Ngọc Ký.

Chuyện cổ tích từ chàng trai không chân và cô gái xinh đẹp

Truyền cảm hứng - Diệp Phan - 29/09/2022 10:40
Chỉ khi Thương dám từ bỏ hết sự nghiệp ở Nhật về bán hàng online cùng mình, chàng trai không chân Tô Đình Khánh mới dám tin tình yêu cô dành cho mình là thật.

Có người nói trên đời này không có cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên, tất cả những cuộc gặp gỡ đều có lý do.

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 29/09/2022 08:00
Mọi người bước vào cuộc đời bạn với sứ mệnh của riêng họ.

“Tâm huyết trao đời” của Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký

Phong cách sống - 28/09/2022 22:54
Ngày 2/7, tại TPHCM đã diễn ra lễ ra mắt quyển sách “Tâm huyết trao đời”, đây là tập cuối của bộ ba hồi ký cuộc đời nhà văn, nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký.

Nếu được mời dự tiệc bạn có ba cách để trả lời câu hỏi ‘Bạn thật sự là ai?’

Từ sách - Phim - Quốc Bình - 28/09/2022 14:04
Về cơ bản, có ba cách chúng ta có thể dùng để trả lời câu hỏi về chân tính - câu hỏi “Bạn thật sự là ai?” - tương ứng với các nguồn gốc khác nhau của đặc điểm tính cách con người.

Kỹ thuật Feynman có thể giúp bạn nhớ mọi thứ mình đã đọc

Kỹ năng - 28/09/2022 11:16
Sách giúp bạn tiếp cận với những bộ não thông minh nhất. Học hỏi từ những nhà tư tưởng vĩ đại nhất là con đường nhanh chóng để bạn đạt được sức khỏe, sự giàu có và trí tuệ.

Vĩnh biệt Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký – Người thầy không cần phấn trắng, bảng đen

Phong cách sống - 28/09/2022 10:42
Nhà văn - Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký (26/6/1947 – 28/9/2022), một cử nhân văn chương của Đại học Tổng hợp Hà Nội đã mở ra cho nhiều thế hệ học trò những cái nhìn mới mẻ, yêu đời…

Nhà giáo viết bằng chân Nguyễn Ngọc Ký qua đời

Phong cách sống - Hoài Nam - 28/09/2022 09:51
Nhà giáo ưu tú không tay với kỷ lục "Nhà văn Việt Nam đầu tiên viết bằng chân" Nguyễn Ngọc Ký qua đời vào sáng sớm ngày 28/9 ở tuổi 75.

Đường mây trong cõi mộng - Trồng nhân lành vào ruộng phước cho tương lai

Từ sách - Phim - Quỳnh Quỳnh - 28/09/2022 09:32
Nếu hiểu rõ và tin tưởng quy luật Nhân quả, thì sẽ chấp nhận rằng tất cả sự thọ dụng trong hiện tại đều phát xuất từ những nghiệp nhân đã trồng vào đời tiền kiếp

Con người ta trưởng thành và phát triển nhất trong hoàn cảnh nào?

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 28/09/2022 09:00
Điều kiện để phát triển nhanh nhất là đối mặt với nó.

Giúp bạn hơn 3 triệu đồng, 25 năm sau được trả ơn 33 tỷ

Phong cách sống - Vũ Việt - 28/09/2022 08:00
Trở thành tỷ phú, Thắng Vinh cất công đi tìm và trả ơn người 25 năm trước đã cho anh - khi đó chỉ là một công nhân - vay 1.000 tệ để khởi nghiệp.

Hải Thượng Lãn Ông trong mắt nữ sĩ phương Tây

Từ sách - Phim - Theo 1TG - 27/09/2022 14:00
Với tiểu thuyết "Lãn Ông", đặc biệt là "Vạn Xuân", nữ văn sĩ Pháp Yveline Féray đã mở ra một lối viết tiểu thuyết lịch sử mới, ít nhất cho Việt Nam.

Bạn thật sự là ai - Bạn muốn trở thành ‘con tắc kè hoa’ hay ‘luôn là chính mình’?

Từ sách - Phim - Yến Oanh - 27/09/2022 13:00
Một số bạn đọc có thể đồng ý rằng quan điểm “luôn là chính mình” đang kìm kẹp và hạn chế khả năng phát triển của chúng ta. Tuy nhiên, nhiều người khác sẽ rất khó chịu với ý tưởng này.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 5, 29/09/2022