5 chiến lược tâm lý trong Chủ nghĩa Khắc kỷ giúp bạn vững vàng trước mọi tai ương

Thảo Thảo12/09/2022 11:59
5 chiến lược tâm lý trong Chủ nghĩa Khắc kỷ giúp bạn vững vàng trước mọi tai ương

Chủ nghĩa Khắc kỷ ra đời vào khoảng năm 301 trước Công nguyên, cung cấp một kho tàng những chiến lược và kỹ thuật phong phú để rèn luyện sự dẻo dai tâm lý.

Dưới đây là 5 chiến lược tâm lý Khắc kỷ điển hình mà bạn có thể áp dụng vào cuộc sống hằng ngày, được cây viết Donald Robertson giới thiệu trong cuốn sách “Chủ nghĩa Khắc kỷ” (tựa gốc: “Stoicism and the Art of Happiness”).

  1. “Chia để trị”

Marcus Aurelius, Hoàng đế La Mã đồng thời là một triết gia Khắc kỷ quan trọng, từng ghi chép: Nếu chúng ta chia nhỏ một điệu múa quyến rũ hoặc một tác phẩm âm nhạc thành các phần riêng lẻ để phân tích khách quan, thì chúng sẽ dần mất đi sức mạnh lôi cuốn tâm trí.

Với khó khăn, lo âu và tai ương cũng tương tự: khi ta chia nhỏ chúng, chúng trở nên dễ đối phó hơn. “Trong một lúc, chỉ nên đối mặt với từng khía cạnh đơn lẻ của sự kiện và xem xét chúng một cách khách quan”, Donald Robertson viết.

Hãy thử nhắm mắt và dành vài phút để hình dung lại một tình huống khiến bạn cảm thấy khó chịu hay đau khổ gần đây. Hãy từ từ mô tả sự kiện ấy mà không đánh giá, không can thiệp, “như một nhà khoa học ghi lại những gì quan sát được về tình huống ấy dưới góc nhìn vô tư và không thiên vị”.

Sau đó, bạn hãy thử chia nhỏ tình huống thành các thành tố và nghĩ về từng thành tố một. Với mỗi thành tố, hãy tự hỏi: “Có phải cái này gây ra cảm giác đó không?”. Khi bạn xem xét lần lượt từng thành tố độc lập, việc chấp nhận những đớn đau mà từng bộ phận gây nên sẽ dễ dàng hơn.

  1. Tập trung vào “bây giờ và ở đây”

“Khi nhìn thấy hiểm nguy, thú hoang bỏ chạy khỏi đó. Một khi đã thoát, chúng sẽ hết lo lắng. Còn chúng ta cứ tự tra tấn mình bằng cả quá khứ lẫn tương lai”, triết gia cổ đại Seneca viết trong tác phẩm nổi tiếng “Letters”. Như ông cũng từng quan sát và đúc rút, hầu hết đau khổ của con người có liên quan tới những suy tưởng về quá khứ hay lo lắng cho tương lai, ít ai giới hạn sự chú tâm của mình chỉ nằm gọn trong thời khắc hiện tại.

Chủ nghĩa Khắc kỷ cổ đại chắc chắn là một học thuyết về hiện tại, dù ngày nay nhiều người liên hệ khái niệm này với các trường phái triết học phương Đông, đặc biệt là Phật giáo. Sống tập trung vào thời khắc hiện tại là một bài thực hành được nhấn mạnh xuyên suốt trong cuốn “Meditations” của Marcus Aurelius.

Theo các triết gia Khắc kỷ, khi chúng ta dồn sự tập trung vào “bây giờ và ở đây” và làm tuần tự từng thứ một, khó khăn thường sẽ được hóa giải. Nguyên lý của kỹ thuật này có điểm tương tự với phương pháp “chia để trị”. “Khó khăn trở nên dễ chịu đựng hơn khi được quy giản thành một chuỗi những khoảnh khắc thoáng qua”, tác giả diễn giải.

  1. Hành động với “mệnh đề dự phòng”

Theo thuyết Khắc kỷ, cách tốt nhất để thực hiện bất kỳ hành động nào là ngay từ đầu phải chấp nhận rằng mọi việc có thể sẽ không diễn ra như định liệu. Nhà Khắc kỷ luôn hành động với một “mệnh đề dự phòng”, nghĩa là thêm vào những hành động của mình một sự đón đầu như “tuỳ duyên”, “theo ý trời”... Tác giả Robertson liên hệ kỹ thuật này với một thành ngữ: “Hãy làm điều anh phải làm, nhưng hãy để nó xảy ra theo cách của nó”.

Triết gia Seneca bàn về “mệnh đề dự phòng” của người Khắc kỷ trong nhiều bài viết, dưới dạng công thức sau: “Ta muốn làm điều này việc nọ, chừng nào không có gì xảy ra có thể gây cản trở tới quyết định của ta”. Nhà Hiền triết này tin rằng, cách nghĩ sẽ luôn có gì đó cản đường kế hoạch của mình giúp giảm nhẹ cảm xúc đau khổ do thất bại hơn là cứ cố hứa hẹn thành công cho chính mình.  

Khi không lệ thuộc thái quá vào một kết quả dự liệu nào đó, mỗi người có thể hoàn toàn tập trung vào hành động, như khi ném bóng chỉ tập trung vào động tác ném để không phải lo lắng và sợ hãi gì. Nhờ đó, ta có thể bước vào mọi hành trình cuộc sống với một tâm trí cởi mở, sẵn sàng chấp nhận chiến thắng hay thất bại với tinh thần thanh thản hoàn toàn.

Marcus Aurelius còn bổ sung một tác dụng khác của kỹ thuật này khi cho rằng ý thức của con người rất linh hoạt, có thể thích nghi với bất kỳ điều gì xảy ra trong cuộc sống. Do đó, hành động với “mệnh đề dự phòng” giúp cho trí óc linh hoạt, tận dụng bất kỳ điều gì nó gặp, “cũng như lửa - nó bén vào vật được ném vào nó” (ông ghi trong cuốn sách “Meditations”).

  1. Tiên liệu tai ương và suy ngẫm về cái chết

Việc tiên liệu trước những tai ương, mất mát chắc chắn sẽ giúp ta loại bỏ cảm giác bất ngờ. Seneca đã nói rằng cảm xúc đau khổ do thất bại sẽ nhẹ nhàng hơn đối với những ai tự hứa hẹn trước thất bại. “Những gì đã được dự liệu từ sớm sẽ tới như một cú đánh khẽ”, ông ghi trong “Letters”. Và ngược lại, những ai không chuẩn bị sẵn sàng sẽ bị quật ngã ngay cả bởi những sự kiện tầm thường.

Ngoài việc tránh được cảm giác bất ngờ, kỹ thuật này còn giúp chúng ta nhìn nhận được tính “trung lập” của mọi sự kiện xảy đến. Những tai ương đều có vẻ là xấu, nhưng có một nguyên tắc cơ bản của học thuyết Khắc kỷ, cho rằng mọi thứ nằm ngoài tầm kiểm soát đều không tốt, không xấu.

“Đa số chúng ta giống như trẻ nhỏ, sợ hãi trước một người đeo mặt nạ dữ dằn, nhưng sẽ hoàn hồn khi mặt nạ được bỏ ra”, Robertson viết, “Chúng ta sẽ thấy những tai họa được tiên liệu thật sự có tính trung lập, nếu chúng ta suy ngẫm một cách bình tĩnh và lý trí về bản chất của chúng”.

Hơn nữa, nhờ không ngừng nhắc mình về những tình huống tai ương, bất hạnh, chúng ta liên tục trau dồi bản thân để sẵn sàng đối phó với chúng. Nếu nhìn theo góc cạnh này, tiên liệu tai ương chính là một cách thức phát triển bản thân. Việc suy ngẫm về cái chết - một “tai ương” dường như đáng sợ nhất - cũng có ý nghĩa tương tự. “Thật thú vị khi việc nhắc nhở bản thân về cái chết lại có thể làm sâu sắc thêm trải nghiệm sống”, Donald Robertson viết.

  1. Xem cuộc đời là một lễ hội

Sự bình thản của người Khắc kỷ không gói gọn trong từng hành động, sự kiện, mà còn trong thái độ của họ với cuộc đời. Người Khắc kỷ cho rằng đối với cuộc sống này, nhà triết gia giống như một khán giả trong một “lễ hội” đông đúc. Triết gia Epictetus thường xuyên yêu cầu học trò của mình quan sát các biến động của cuộc sống với thái độ tách biệt như thể chúng chỉ là những ồn ào náo nhiệt của một cuộc vui, giống như Thế vận hội.

“Ở đó, không ai phàn nàn về sự ồn ào hay về những đám đông chen lấn xô đẩy, mọi người đều chấp nhận rằng cuối cùng họ cũng sẽ phải rời đi, mặc dù hiển nhiên ai cũng muốn ở lại”, Robertson viết.

Đa số mọi người có thể đang mê mải theo đuổi của cải, tìm kiếm danh vọng hay chìm đắm trong những thú vui “nông cạn”. Đôi lúc họ có thể ầm ĩ hay va vào bạn, điều đó là không thể tránh khỏi - đó là một phần của sự ồn ào náo nhiệt tự nhiên.

“Phàn nàn là vô nghĩa”, Donald Robertson viết, “Bạn đã ở đây rồi, nếu bạn không thích chương trình của các sự kiện, đừng cảm thấy phẫn uất, cũng đừng làm một khán giả ‘vạch lá tìm sâu’. Hãy chỉ hiện diện và đón nhận mỗi khoảnh khắc đến với bạn. Ngay hiện tại, đó chính là tất cả”.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Muôn kiếp nhân sinh 2 - Alexander Đại Đế: 'Thành - Trụ - Hoại - Diệt'

Câu cuối đời của Alexander Đại Đế: “Thành - Trụ - Hoại - Diệt” đang diễn ra trên khắp thế giới đúng theo qui luật của vũ trụ.
2

Chỉ với trái tim yêu thương con người, 'Chân trần chí thép' mới có được những trang viết đẹp đến thế

Là một người viết, tôi học được ở ông cách khai thác tư liệu, cách nhìn con người ở sự thấu hiểu, khám phá thế giới nội tâm; để tìm ra nỗi đau và vẻ đẹp lấp lánh của con người, ẩn sâu trong bề bộn sự kiện, sự phủ mờ thời gian và sự chi phối của chính trị.
3

Bạn thật sự là ai? - 5 nhóm tính cách tác động sâu sắc tới cuộc đời của mỗi người

“Bạn thật sự là ai?” - Cuốn sách nhấn mạnh tầm quan trọng của tính cách trong việc định hình cuộc sống của mỗi người chúng ta, đồng thời giới thiệu về “bản tính thứ ba”, hay còn gọi là bản tính đặc trưng, hoàn toàn khác với bản tính sinh học và xã hội
4

Hành trình về phương Đông - Vũ trụ này là công trình của một đấng hóa công.

Người dân châu Á có một tinh thần tôn giáo rất mạnh, tôn sùng Thượng đế quá nhiệt thành. Họ đâu hiểu rằng người Âu vốn có óc hoài nghi, thường thay thế cái đức tin đơn giản bằng cái lý trí phức tạp.
5

Hành trình về phương Đông - Lịch sử phương Tây đã khác nếu Alexander sống thêm ít năm nữa

Trong lịch sử cổ chí kim trước giờ, những kẻ gây nên cái chết cho hàng trăm ngàn người đều nhận được kết cục nhân quả bi thảm.

‘Tôi ổn - Bạn ổn’ - Khám phá cách nhìn để có thể thay đổi cuộc đời mình

​​​​​​​Phần đông chúng ta đều bước vào đời với một phần nhân cách dễ tổn thương, chứa đầy cảm giác “tôi KHÔNG ỔN” - kết luận táo bạo này của Thomas Harris trong cuốn sách “Tôi ổn - Bạn ổn” hẳn đã chạm đến tâm can của rất nhiều người trong số chúng ta.

Tôi ổn - Bạn ổn: Tâm lý học nói về ba trạng thái của cái Tôi

“Tôi ổn - Bạn ổn” sử dụng các nguyên tắc của Phân tích Tương giao (Transactional Analytics) - một học thuyết và phương pháp trị liệu tâm lý nổi tiếng, được xây dựng bởi bác sĩ, tiến sĩ Eric Berne.

Chủ nghĩa khắc kỷ có thể dạy chúng ta rất nhiều điều về sức bật tinh thần

“Chủ nghĩa khắc kỷ có thể dạy chúng ta rất nhiều điều về sức bật tinh thần. Nó nhắc nhở chúng ta về sự khó lường của thế giới và sự ngắn ngủi của cuộc sống."

Cái bắt tay triệu đô - 5 vũ khí giúp bạn xây dựng mạng lưới quan hệ lên đỉnh cao mới

Không phải quần áo, giày dép, hay phụ kiện đắt đỏ, ngôn ngữ cơ thể mới là yếu tố thiết yếu làm toát lên sự tự tin của bạn và tạo ấn tượng đẹp trong mắt người khác.

‘Thế giới trong bạn’ – Sức mạnh giúp bạn vượt qua thử thách, đại dịch

“Thế giới trong bạn” là tập hợp rút gọn những bài đối thoại xoay quanh hầu hết mọi khía cạnh của cuộc sống và giải thích đầy đủ cho câu nói của Krishnamurti: “Bạn là câu chuyện của nhân loại”.

Hành trình về phương Đông - Vũ trụ này là công trình của một đấng hóa công.

Người dân châu Á có một tinh thần tôn giáo rất mạnh, tôn sùng Thượng đế quá nhiệt thành. Họ đâu hiểu rằng người Âu vốn có óc hoài nghi, thường thay thế cái đức tin đơn giản bằng cái lý trí phức tạp.

Chỉ với trái tim yêu thương con người, 'Chân trần chí thép' mới có được những trang viết đẹp đến thế

Là một người viết, tôi học được ở ông cách khai thác tư liệu, cách nhìn con người ở sự thấu hiểu, khám phá thế giới nội tâm; để tìm ra nỗi đau và vẻ đẹp lấp lánh của con người, ẩn sâu trong bề bộn sự kiện, sự phủ mờ thời gian và sự chi phối của chính trị.

Chủ nghĩa khắc kỷ - Bạo lực lạnh là sự trừng phạt, là nhát dao găm vào trái tim!

Trong một mối quan hệ, sử dụng bạo lực lạnh với một người có thể khiến người đó trở nên tuyệt vọng!

Những trang văn truyền cảm hứng sống của thầy Nguyễn Ngọc Ký

Phong cách sống - Hiểu Nhân - 29/09/2022 15:00
Trong "Tôi đi học", thầy Nguyễn Ngọc Ký kể chuyện dùng chân quặp bút chì tập viết, bị chuột rút co quắp nhưng không bỏ cuộc.

Vĩnh biệt thầy Nguyễn Ngọc Ký, một người điềm tĩnh

Phong cách sống - Nguyễn Bích Lan - 29/09/2022 13:30
Tôi nghe và đọc về nhà giáo Nguyễn Ngọc Ký từ khi tôi còn bé.

Tôi đi học – Tác phẩm để đời của thầy Nguyễn Ngọc Ký

Phong cách sống - NV - 29/09/2022 11:20
Biến cố vào năm 4 tuổi, khiến đôi tay “như hai cục thịt lủng lẳng” lại là một sự khởi đầu cho một cuộc đời mới. Đó cũng là lý do để có tự truyện Tôi đi học, được xem là cuốn sách để đời của Nguyễn Ngọc Ký.

Chuyện cổ tích từ chàng trai không chân và cô gái xinh đẹp

Truyền cảm hứng - Diệp Phan - 29/09/2022 10:40
Chỉ khi Thương dám từ bỏ hết sự nghiệp ở Nhật về bán hàng online cùng mình, chàng trai không chân Tô Đình Khánh mới dám tin tình yêu cô dành cho mình là thật.

Có người nói trên đời này không có cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên, tất cả những cuộc gặp gỡ đều có lý do.

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 29/09/2022 08:00
Mọi người bước vào cuộc đời bạn với sứ mệnh của riêng họ.

“Tâm huyết trao đời” của Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký

Phong cách sống - 28/09/2022 22:54
Ngày 2/7, tại TPHCM đã diễn ra lễ ra mắt quyển sách “Tâm huyết trao đời”, đây là tập cuối của bộ ba hồi ký cuộc đời nhà văn, nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký.

Nếu được mời dự tiệc bạn có ba cách để trả lời câu hỏi ‘Bạn thật sự là ai?’

Từ sách - Phim - Quốc Bình - 28/09/2022 14:04
Về cơ bản, có ba cách chúng ta có thể dùng để trả lời câu hỏi về chân tính - câu hỏi “Bạn thật sự là ai?” - tương ứng với các nguồn gốc khác nhau của đặc điểm tính cách con người.

Kỹ thuật Feynman có thể giúp bạn nhớ mọi thứ mình đã đọc

Kỹ năng - 28/09/2022 11:16
Sách giúp bạn tiếp cận với những bộ não thông minh nhất. Học hỏi từ những nhà tư tưởng vĩ đại nhất là con đường nhanh chóng để bạn đạt được sức khỏe, sự giàu có và trí tuệ.

Vĩnh biệt Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký – Người thầy không cần phấn trắng, bảng đen

Phong cách sống - 28/09/2022 10:42
Nhà văn - Nhà giáo ưu tú Nguyễn Ngọc Ký (26/6/1947 – 28/9/2022), một cử nhân văn chương của Đại học Tổng hợp Hà Nội đã mở ra cho nhiều thế hệ học trò những cái nhìn mới mẻ, yêu đời…

Nhà giáo viết bằng chân Nguyễn Ngọc Ký qua đời

Phong cách sống - Hoài Nam - 28/09/2022 09:51
Nhà giáo ưu tú không tay với kỷ lục "Nhà văn Việt Nam đầu tiên viết bằng chân" Nguyễn Ngọc Ký qua đời vào sáng sớm ngày 28/9 ở tuổi 75.

Đường mây trong cõi mộng - Trồng nhân lành vào ruộng phước cho tương lai

Từ sách - Phim - Quỳnh Quỳnh - 28/09/2022 09:32
Nếu hiểu rõ và tin tưởng quy luật Nhân quả, thì sẽ chấp nhận rằng tất cả sự thọ dụng trong hiện tại đều phát xuất từ những nghiệp nhân đã trồng vào đời tiền kiếp

Con người ta trưởng thành và phát triển nhất trong hoàn cảnh nào?

Suy ngẫm - Nguyễn Phương - 28/09/2022 09:00
Điều kiện để phát triển nhanh nhất là đối mặt với nó.

Giúp bạn hơn 3 triệu đồng, 25 năm sau được trả ơn 33 tỷ

Phong cách sống - Vũ Việt - 28/09/2022 08:00
Trở thành tỷ phú, Thắng Vinh cất công đi tìm và trả ơn người 25 năm trước đã cho anh - khi đó chỉ là một công nhân - vay 1.000 tệ để khởi nghiệp.

Hải Thượng Lãn Ông trong mắt nữ sĩ phương Tây

Từ sách - Phim - Theo 1TG - 27/09/2022 14:00
Với tiểu thuyết "Lãn Ông", đặc biệt là "Vạn Xuân", nữ văn sĩ Pháp Yveline Féray đã mở ra một lối viết tiểu thuyết lịch sử mới, ít nhất cho Việt Nam.

Bạn thật sự là ai - Bạn muốn trở thành ‘con tắc kè hoa’ hay ‘luôn là chính mình’?

Từ sách - Phim - Yến Oanh - 27/09/2022 13:00
Một số bạn đọc có thể đồng ý rằng quan điểm “luôn là chính mình” đang kìm kẹp và hạn chế khả năng phát triển của chúng ta. Tuy nhiên, nhiều người khác sẽ rất khó chịu với ý tưởng này.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 5, 29/09/2022